Bakken met boter: tips, soorten en handige weetjes!

Geschreven door het redactieteam van Baktotaal

Wat doet boter in een bakrecept?

Boter vervult meerdere functies tegelijk in een recept. Het zorgt voor een volle, romige smaak en helpt bij het luchtig kloppen van beslag, waardoor cakes en koekjes beter rijzen. In deeg zorgt boter juist voor een soepele, zachte structuur. Daarnaast geeft boter je baksel een mooie goudbruine kleur en helpt het om het resultaat langer smeuïg te houden.

Kort gezegd: boter bepaalt voor een groot deel de smaak, structuur én het uiterlijk van je baksel. Het is dan ook niet voor niets dat roomboter in veel klassieke bakrecepten wordt gebruikt.

Welke soorten boter kun je gebruiken voor het bakken?

Sta je in de supermarkt voor het schap, dan valt er genoeg te kiezen. Dit zijn de meest voorkomende soorten en wanneer je ze gebruikt.

Ongezouten roomboter

Ongezouten roomboter is de standaard bij bakken met boter. Je bepaalt zelf hoeveel zout je toevoegt en het is geschikt voor vrijwel alle recepten: van cake en koekjes tot taartdeeg en botercrème. Roomboter heeft een vetpercentage van ongeveer 80%, wat zorgt voor die volle smaak. Bovendien is roomboter relatief onbewerkt en bevat het geen zoetstoffen of andere toevoegingen.

Gezouten boter

Gezouten boter is handig als het recept vraagt om een zoute toets, bijvoorbeeld bij karamelkoekjes. Let er wel op dat je de extra zouttoevoeging in je recept vermindert of weglaat. Wil je meer weten over het verschil tussen beide? Lees dan ook: Wanneer gebruik je gezouten of ongezouten roomboter?

Grasboter

Grasboter is boter van koeien die hebben gegraasd op vers gras. Verse grasboter komt in mei en juni op de markt en heeft een extra gele kleur en romige smaak. Wil je extra smaak aan je baksels? Kies dan voor biologische grasboter.

Margarine

Margarine wordt gemaakt van plantaardige oliën en vetten, zoals koolzaadolie en zonnebloemolie. Het bevat meer water en daardoor een lager vetgehalte dan roomboter. Vaak worden emulgatoren, smaakstoffen en de vitamines A, D en E toegevoegd. Margarine is in veel recepten één op één te vervangen voor roomboter, al kunnen smaak, textuur en bakresultaat van elkaar verschillen.

Uitzondering: voor gelaagde degen zoals croissants geeft roomboter vaak meer smaak. Margarine of speciale bakmargarine kan wel gebruikt worden, maar zorgt voor een ander resultaat.

Vegan boter

Vegan boter bevat geen dierlijke ingrediënten en is te herkennen aan het veganlogo. Een goede vegan boter komt qua smaak en textuur het dichtst in de buurt van roomboter en is in dezelfde hoeveelheid te gebruiken.

Koude, zachte of gesmolten boter: wanneer gebruik je welke?

De temperatuur van je boter maakt een groot verschil bij het bakken. Dit zijn de drie vormen en wanneer je ze inzet.

Koude boter

Koude boter gebruik je voor deeg waar laagjes of kruimels belangrijk zijn, zoals taartbodem, appeltaart, scones of kruimeldeeg. De kleine stukjes koude boter smelten tijdens het bakken en zorgen zo voor een kruimelig, luchtig resultaat.

Zachte boter (kamertemperatuur)

Zachte boter op kamertemperatuur is ideaal voor cakebeslag en botercrème. Zachte boter mengt goed met suiker, waardoor je lucht in het beslag klopt. Dit zorgt voor een betere rijzing en een luchtigere structuur.

Gesmolten boter

Gesmolten boter wordt vaak gebruikt in brownies, muffins en snelle cakes. Het zorgt voor een iets steviger en compacter resultaat.

Boter op kamertemperatuur: waarom is dat nodig?

Boter op kamertemperatuur mengt veel beter met andere ingrediënten dan koude boter. Vooral bij het kloppen met suiker is dit belangrijk: tijdens het kloppen ontstaan kleine luchtbelletjes in de boter, wat zorgt voor een luchtiger beslag.

Is de boter te koud, dan mengt hij slecht en krijg je klontjes in je beslag. Is hij te warm, dan wordt de boter te zacht en verliest hij zijn structuur, waardoor je beslag zwaarder en vetter uitpakt.

Goede boter op kamertemperatuur is zacht maar nog stevig. Je kunt er makkelijk een vinger in drukken zonder dat het smelt. Vergeten je boter op tijd uit de koelkast te halen? Snijd hem in kleine blokjes, dan is hij sneller op temperatuur.

Hoe vervang je boter in een recept?

Boter kun je vervangen, maar het heeft altijd invloed op smaak en textuur. Dit zijn de meest gebruikte alternatieven.

• Olie: gebruik ongeveer 75 tot 80 gram olie per 100 gram boter. Olie maakt een baksel vaak smeuïger, maar meestal ook minder luchtig. Dit werkt goed in cake, brownies en muffins.
• Margarine: lijkt het meest op boter en is vaak één op één te vervangen in recepten. De smaak kan wel iets verschillen.
• Vegan of plantaardige boter: plantaardige boter werkt vergelijkbaar met gewone boter en is geschikt voor koekjes, cake en botercrème.
• Yoghurt of kwark: kan een deel van de boter vervangen en maakt een cake vaak wat lichter. Deze producten voegen vocht toe maar minder vet, waardoor de textuur van het baksel verandert.
• Appelmoes: maakt een baksel zacht en vochtig, maar ook iets zoeter. Dit werkt vooral goed in muffins en cake.
• Kokosolie: kan in veel recepten worden gebruikt als vervanger van boter. Houd er rekening mee dat kokosolie anders smelt en soms een lichte kokossmaak aan het baksel geeft.

Hoe bewaar je boter het beste?

Boter bewaar je het best in de koelkast, bij voorkeur in de originele verpakking of een afgesloten bakje. Zo blijft de smaak goed en neemt de boter geen geuren op van andere producten. Wil je boter langer bewaren, dan kun je het invriezen. Verpak het goed luchtdicht en laat het daarna rustig ontdooien in de koelkast.

Boter is een ingrediënt dat meer doet dan je misschien denkt. Van de soort die je kiest tot de temperatuur waarop je hem verwerkt: elk detail telt. Zodra je weet hoe boter werkt in een recept, merk je dat bakken een stuk voorspelbaarder wordt. Benieuwd welke producten we bij Baktotaal hebben? Bekijk ons assortiment bakingrediënten en vind wat bij jouw recept past.